De Frankrijkroute: definitief gesloten?

De vorige jaren hebben heel wat Belgen hun groepsverzekering belastingvrij opgetrokken in Frankrijk. Maar sinds 1 januari is die Frankrijkroute veel minder interessant geworden.

Met een groepsverzekering kunt u in België op een fiscaal aantrekkelijke manier een extralegaal pensioen opbouwen. De vennootschap kan de premies in principe aftrekken van haar belastbare winst. De uitkering van het kapitaal wordt belast tegen een afzonderlijk tarief van slechts 16,5%, te verhogen met de gemeentebelastingen. Dat tarief bedraagt zelfs maar 10% als de uitkering ten vroegste gebeurt op de wettelijke pensioenleeftijd - in principe vijfenzestig jaar - en als u ook echt tot dan blijft werken. Die tarieven hebben enkel betrekking op het gespaarde kapitaal, verhoogd met de interesten. De winstdeelnames zijn fiscaal vrijgesteld.

Voordat die 16,5 of 10% ingehouden wordt, gebeurt er een eenmalige heffing op het uitgekeerde kapitaal van maximaal 2% (solidariteitsbijdrage die schommelt tussen 0% en 2%, afhankelijk van de uitkering van het kapitaal) en van 3,55 % (RIZIV-bijdrage). In totaal moet u daar dus rekening houden met een belasting van maximaal 5,5%.

Als algemene regel kunt u dus stellen dat u netto ongeveer 80% overhoudt van het kapitaal van uw groepsverzekering of Individuele Pensioentoezegging (IPT). Dat 20% van dat bedrag naar de fiscus gaat, heeft sommige Belgen er de laatste jaren toe aangezet om een interessantere oplossing te zoeken. Dat kon als ze zich in Frankrijk vestigden.

Frankrijk, zeven jaar lang een belastingparadijs

Volgens artikel18 van het dubbelbelastingverdrag tussen België en Frankrijk is Frankrijk heffingsbevoegd voor Belgen die in Frankrijk wonen, en niet België. Tot voor kort belastte de Franse fiscus een kapitaal uit een groepsverzekering of IPT niet. Sinds een arrest van het Belgische Hof van Cassatie van 5 december 2003 deed de Belgische fiscus daar niet moeilijk meer over. Dat verklaart waarom Frankrijk de voorbije zeven jaar voor heel wat Belgen een belastingparadijs geworden was.

Meer dan 99% van de Belgen kiest bij de uitkering van zijn groepsverzekering of IPT voor een kapitaal en niet voor een rente. Verhuizen naar Frankrijk was daardoor fiscaal interessant. Eerst moest de belastingplichtige zich definitief vestigen in Frankrijk. Vervolgens vroeg hij daar het kapitaal van zijn groepsverzekering of IPT op en alles was in orde. De solidariteits- en RIZIV-bijdrage van 5,5% werd wei afgehouden. Maar de geëmigreerde Belgen spaarden 16,5% plus de gemeentebelastingen uit - samen dus 17,5% a 17,8%. Wie tot zijn vijfenzestigste bleef werken en dan pas zijn uitkering in ontvangst nam, bespaarde 10% plus gemeentebelastingen, of 10,6% a 10,8%. Ook heel wat Zwitserse gepensioneerden – Zwitserland heeft een soortgelijk dubbelbelastingverdrag met Frankrijk - vonden de voorbije jaren de weg naar de Franse zon.

Het was essentieel dat de belastingplichtige definitief naar Frankrijk verhuisd was en dat hij voor de fiscus geen Belgische rijksinwoner meer was. Dat betekende concreet dat hij noch zijn woonplaats, noch zijn zogenoemde zetel van fortuin in België mocht hebben. (Uw woonplaats is de plaats waar u en uw gezin feitelijk wonen; uw zetel van fortuin is de plaats van waaruit u uw zakelijke belangen behartigt.)

De eerste Belgen zijn terug

De Belgische fiscus heeft in een circulaire duidelijk gesteld dat hij iedereen die naar Frankrijk verhuisde om daar zijn groepsverzekering of IPT belastingvrij te ontvangen, nog minstens drie jaar in de gaten zou houden. Dat deed de fiscus om de Belgen een halt toe te roepen die slechts pro forma naar Frankrijk emigreerden en bijvoorbeeld een jaar later naar België terugkeerden.

Ondertussen zijn de eerste Belgen die hun groepsverzekering of IPT in Frankrijk belastingvrij in ontvangst genomen hebben, al teruggekeerd naar België. In veel gevallen lag het niet in hun bedoeling om dat na drie jaar al te doen. Maar vaak was de oorzaak een slechte gezondheidstoestand of gewoon heimwee naar de kinderen en kleinkinderen in België.

De nieuwe regeling sinds 1 januari 2011

Sinds 1 januari 2011 worden Franse rijksinwoners belast op extralegale pensioenkapitalen op basis van het vernieuwde artikel 79 van de 'code general des impots' (zie pagina 12). Als de premies van een groepsverzekering of een IPT door de begunstigde of zijn werkgever afgetrokken werden van hun belastbaar inkomen, wordt het uitgekeerde kapitaal voortaan in principe op dezelfde manier belast als gewone pensioenen.

Aangezien de premies van een groepsverzekering of IPT in de praktijk altijd fiscaal afgetrokken worden, betekent dat dat alle uitgekeerde kapitalen vanaf nu in Frankrijk belast worden. Ze worden op dezelfde wijze belast als beroepsinkomsten, wat niet echt een fiscaal geschenk is. In het kadertje hieronder vindt u de belastingschalen voor beroepsinkomsten die in Frankrijk gehanteerd worden. Deze nieuwe fiscale regeling is van toepassing op alle kapitalen van groepsverzekeringen of IPT's die in Frankrijk uitgekeerd worden vanaf 1 januari 2011.

Aangezien u vanaf een bedrag van 70.830 euro – inclusief uw pensioen - in het belastingtarief van 41 % valt, spreekt het voor zich dat zowat elk kapitaal van een groepsverzekering of IPT in Frankrijk momenteel een pak zwaarder belast wordt dan in België.

Article 79 code general des impots

Les traitements, indemnites, emoluments, sa laires, pensions et rentes viageres concourent 11 la formation du revenu global servant de base 11 l 'impot sur le revenu.

II en est de même des prestations de retraite servies sous forme de capital (nieuw).

De spreiding over vijftien jaar In zowat alle gevallen kunt u een spreiding van de uitkering van het kapitaal over vijftien jaar vragen. Zo’n gespreide belasting is mogelijk zodra de eenmalige uitkering van het kapitaal van een groepsverzekering meer dan 6000 euro bedraagt, wat bijna altijd het geval is. Let wel, die spreiding gebeurt niet automatisch. U moet die dus uitdrukkelijk vragen aan de Franse fiscus.

De Franse wetgever heeft die periode van vijftien jaar niet zomaar gekozen. Die termijn komt overeen met het gemiddelde aantal jaren dat een gepensioneerde voor zich heeft vanaf zijn pensionering. Wie uitdrukkelijk kiest voor de spreiding over vijftien jaar, heeft het grote voordeel dat de opklimmende tarieven doorbroken worden, waardoor hij in de lagere belastingschalen valt.

Let wel, u kunt de betaling van de belasting niet spreiden over vijftien jaar. U betaalt de belasting in een keer in het jaar dat u het kapitaal ontvangt. Een voorbeeld maakt dat duidelijk (zie kaderstuk hieronder).

Heeft vluchten nog zin?

Laat u het bedrag van uw Belgische groepsverzekering of IPT in een keer belasten in Frankrijk, dan zal de Franse belasting door de progressiviteit van de tarieven altijd hoger liggen dan de Belgische; vanaf 26.420 euro zit u al aan een tarief van 30%. Laat u het kapitaal gespreid belasten over vijftien jaar, dan hangt de belasting af van de grootte van uw pensioenkapitaal.

Daarbij kunt u de volgende vuistregel hanteren. Als het bedrag van uw groepsverzekering groter is dan 250.000 euro, dan hebt u er fiscaal geen enkel voordeel bij om naar Frankrijk te verhuizen, zelfs niet als u kiest voor de gespreide belasting. Om rekening te houden met alle elementen - bijvoorbeeld eventuele fiscale aftrekken waar u recht op hebt - doet u er goed aan om de precieze belasting in uw concrete situatie op voorhand te laten berekenen door een Frans fiscaal adviseur.

Conclusie

In Frankrijk gaan wonen om het kapitaal van uw groepsverzekering of IPT belastingvrij op te trekken, heeft sinds 1 januari 2011 geen zin meer door het vernieuwde artikel 79 van de Franse 'code general des impots'. Vanaf nu wordt het kapitaal van een extralegaal pensioen in Frankrijk belast als een beroepsinkomen. Door de progressieve Franse tarieven valt die belasting doorgaans een stuk zwaarder uit dan in België. U kunt ook kiezen voor een gespreide belasting over vijftien jaar, om het opklimmende tarief te doorbreken. Maar als het bedrag van uw groepsverzekering of IPT groter is dan 250.000 euro - afhankelijk van uw concrete situatie - hebt u er zelfs dan geen fiscaal voordeel meer bij om naar Frankrijk te emigreren. Voor wie het kapitaal van zijn  groepsverzekering voor 1 januari 2011 uitgekeerd kreeg, is de nieuwe regeling niet van toepassing.

De gespreide belasting, een voorbeeld

U krijgt in Frankrijk een kapitaal van 200.000 euro uit een groepsverzekering of IPT en u kiest voor de gespreide belasting over vijftien jaar. De Franse fiscus gaat uit van een vijftiende van die 200.000 euro - 13.333 euro - om te bepalen in welk belastingtarief u valt. Stel dat u op die 13.333 euro ongeveer 2100 euro belastingen betaalt (die berekening hangt ook af van uw concrete situatie). In totaal zult u dan vijftien keer 21 00 euro, of in totaal 31.500 euro betalen. Dat bedrag moet u in één keer storten, in het jaar dat het geld uitbetaald wordt. In ons voorbeeld komt dat neer op een belasting percentage van 15,75 %. Dat is net iets goedkoper dan in België (in principe 16,5 % plus gemeentebelastingen).