De sponsor controleert!!

Veel ouders willen hun kinderen bij een belangrijke investering, zoals een verbouwing, graag een eind op weg helpen. Niet alle manieren om dat te doen zijn echter even geschikt. Geld lenen en die lening achteraf kwijtschelden, is één manier, maar vaak is de factuur betalen in de plaats van het kind een betere methode.

Als kinderen een belangrijke investering doen, helpen ouders graag een beetje om alles financieel rond te krijgen, bijvoorbeeld bij de aankoop of de bouw van een huis, belangrijke verbouwingswerken of het opstarten van een eigen zaak. Niemand doet echter graag een schenking aan zijn kind om achteraf te moeten vaststellen dat het geld aan nutteloze dingen werd verbrast. Hoe kunnen ouders hun kinderen 'gecontroleerd sponsoren'?

Voorbeeld

Een jongeman heeft een ruim huis met een grote tuin gekocht. Er zijn echter nog verbouwingswerken nodig. Wellicht zullen de totale kosten 100.000 euro bedragen. Hij heeft nog maar net geleend om het huis te kunnen kopen, dus is 100.000 euro bijlenen niet haalbaar. De vader van de jongeman overweegt om zijn zoon voor 100.000 euro te sponsoren. Voor hem is het echter belangrijk dat die 100.000 euro gebruikt wordt om de geplande verbouwingen te realiseren. Hij kan goed opschieten met zijn zoon, maar de kans lijkt hem niet onbestaande dat zijn zoon een stuk van die 100.000 zou gebruiken om een duurdere wagen te kopen of een grote reis te maken. De invloed van de schoondochter is daarin trouwens ook niet te onderschatten, dus de vader zou graag wat zekerheid inbouwen. Hoe kan hij dat op een relatief eenvoudige manier doen?

Hand- of bankgift met voorwaarden

De vader kan eerst en vooral een hand- of bankgift doen aan zijn zoon. In de begeleidende aangetekende brieven of het bewijsdocument (de pacte adjoint) kan hij duidelijk maken dat het om een schenking gaat en niet om een lening, zodat er achteraf geen discussie bestaat ten opzicht van de andere kinderen. Maar als vader gewoon een hand- of bankgift doet, is hij er natuurlijk niet zeker van dat het geld goed besteed zal worden. In de praktijk wordt er daarom in de aangetekende brieven of het bewijsdocument soms ook een last opgelegd, bijvoorbeeld dat het geld gebruikt moet worden voor een investering in onroerend goed, of specifieker voor het verbouwen van een bepaald huis. Is een dergelijke last wel mogelijk? Het onherroepelijke karakter van een schenking houdt in dat de schenker niet eenzijdig op de schenking kan terugkomen. Kortom 'gegeven is gegeven'. Wellicht is een dergelijke last mogelijk, maar daarover bestaat momenteel helemaal geen eensgezindheid onder juristen. Los van de juridische discussie of het wei of niet kan, is een dergelijke hand- of bankgift waarin via een last bijvoorbeeld wordt opgelegd dat het geld gebruikt moet worden voor verbouwingen, eerder af te raden. Zelfs wanneer een dergelijke last rechtsgeldig is, is hij in de praktijk immers moeilijk afdwingbaar. Als de zoon de 100.000 euro niet (of maar voor een stuk) gebruikt voor de verbouwingen, dan zal de vader naar de rechtbank moeten stappen om af te dwingen dat zijn zoon het geld toch voor de verbouwingen gebruikt of om de schenking te laten ontbinden. Bovendien bestaan er beter methoden om ervoor te zorgen dat het geschonken geld effectief gebruikt wordt voor datgene waarvoor het bedoeld is.

Betaling van factuur als gift

Het schenken via een handgift geeft geen echte zekerheid, maar er is een heel eenvoudige andere oplossing. Die bestaat erin vooraf met de kinderen te bespreken welke factuur de ouders zullen betalen. Ideaal is dat dat gebeurt aan de hand van de offertes die gemaakt werden. Bij het bouwen of verbouwen van een huis worden voor nagenoeg alle werken bijna altijd offertes opgemaakt, zodat mondelinge afspraken vooraf over wie welke factuur zal bepalen, gemakkelijk te maken zijn.

Wanneer de zoon de factuur waar de afspraak over gemaakt werd, krijgt, betaalt de vader gewoon die factuur in de plaats van zijn zoon. De zoon krijgt met andere woorden het geld van de schenking zelf nooit in handen. Zo kan de vader er 100% zeker van zijn dat het geld besteed wordt aan de bouw of verbouwing van het huis van zijn zoon. Als ouders een dergelijke factuur betalen, wordt dat juridisch beschouwd als een 'onrechtstreekse schenking' en moet de ontvanger geen schenkingsrechten betalen. Maar net als bij een bank- of handgift moet de schenker wel nog drie jaar in leven blijven om successierechten te vermijden. Als de schenker ernstig ziek wordt, kan men wei alsnog voor het overlijden het bewijsdocument van de onrechtstreekse schenking laten registreren aan 3% schenkingsrechten op een registratiekantoor.

Als de vader gewoon een factuur betaalt voor zijn zoon, is het niet duidelijk of het gaat om een schenking dan wel om een lening. Om misverstanden te vermijden fiscus en naar de andere kinderen toe) is het zeker aangewezen om duidelijk te maken dat het om een schenking gaat. Na het betalen van de factuur maakt u dan ook best een bewijsdocument (pacte adjoint), waarvan u hieronder een model vindt. Dat document vormt samen met de factuur en de overschrijving een juridisch sluitend bewijs van de onrechtstreekse schenking. In plaats van met een bewijsdocument kan er ook met de twee klassieke aangetekende brieven worden gewerkt, maar dat maakt het een stuk minder praktisch. De driejarige termijn begint uiteraard pas te lopen vanaf de betaling van de factuur (onrechtstreekse schenking). Zie voorbeeld hieronder.

Eerst lenen, later kwijtschelden

Wie 100% zekerheid wil dat het geld goed besteed wordt. wordt vaak aangeraden om eerst een renteloze lening te sluiten met zijn kind. In ons voorbeeld gaat het om een lening van 100.000 euro. Zoals dat steeds het geval is bij het opstellen van een contract; is het ook hier aan te raden om de afspraken zo nauwkeurig mogelijk op papier te zetten. Voor een dergelijke leningsovereenkomst kan uiteraard de hulp van een notaris ingeroepen worden, maar eigenlijk volstaat het al dat er een onderhandse overeenkomst opgemaakt wordt. Een geschreven leningsovereenkomst voorkomt later misverstanden en betwistingen met de ontlener en met de fiscus (vooral bij vermogensonderzoek voor de ontlener) . U vindt hiernaast een model van leningsovereenkomst. We treden niet in detail, maar indien het kind gehuwd is onder een gemeenschapsstelsel, is die lening alleen aan te raden als het onroerend goed dat gebouwd of verbouwd wordt, behoort tot het eigen vermogen van het kind. Anders kan beter methode 2 gebruikt worden (schenking via betaling van factuur), want volgens artikel 1418, 2 d. van het Burgerlijk Wetboek kan een lening maar aangegaan worden door de twee echtgenoten als ze gehuwd zijn onder een gemeenschapsstelsel. Het gevolg is dat de kwijtschelding van schuld ten goede zal komen aan beide echtgenoten (gehuwd onder een gemeenschapsstelsel), wat toch meestal niet de bedoeling zal zijn, zeker niet als er rekening me gehouden wordt dat een echtscheiding steeds tot de mogelijkheden behoort. Zie model hieronder. 

Lening kwijtschelden

In tweede instantie kan de vader, als hij heeft vastgesteld dat het geld volledig voor de verbouwing is gebruikt, de lening of het resterende saldo kwijtschelden aan zijn zoon. Het is

best die kwijtschelding op papier te zetten, zodat er later geen discussie meer mogelijk is. Dat heeft ook belang naar de fiscus toe, om te vermijden dat er later nog successierechten moeten worden betaald. Ook misverstanden vermijden bij andere kinderen-erfgenamen wordt op die manier mogelijk. Uiteraard kan een kwijtschelding van een schuld via een Belgische of een Nederlandse notaris, maar het is een stuk goedkoper om dat, zoals bij een bankgift, te doen via twee aangetekende brieven of een bewijsdocument. Er moeten dan geen schenkingsrechten betaald worden, maar de schenkerkwijtschelder moet wel nog drie jaar in leven blijven om ervoor te zorgen dat de kinderen ontsnappen aan de successierechten. In dit geval is het moeilijker om de juiste datum van de kwijtschelding te bewijzen. Er is immers geen rekeninguittreksel zoals bij een bankgift of de betaling van een factuur. Daarom zouden bij het kwijtschelden van een veiligheidshalve eerder werken met twee aangetekende brieven in plaats van met een pacte adjoint. Met twee aangetekende brieven kan de juiste datum van kwijtschelding perfect bewezen worden. Hieronder vindt u de nodige modellen.

Het voordeel van de techniek van kwijtschelding van schuld is dat de schenker echt controle heeft op het juiste gebruik van het geld. Een bijkomend voordeel is dat de schuld aan het kind pas kwijtgescholden wordt als de schenker er zelf ook zeker van is dat hij het geld in de toekomst niet meer nodig zal hebben. De techniek is dus ideaal voor wie nog twijfelt of hij het geld wil schenken of renteloos wil lenen. Later kan de schuld immers nog altijd kwijtgescholden worden.

De driejarige termijn voor het vermijden van successierechten begint uiteraard pas te lopen vanaf de kwijtschelding (of de datum waarop die kan worden bewezen) en niet vanaf het ondertekenen van de lening. Bij een nakend overlijden binnen de periode van drie jaar na de schenking, kunnen de documenten geregistreerd worden tegen 3% schenkingsrechten.