Gehuwden beter af met schenking dan met testament

Echtgenoten die elkaar meer willen nalaten dan wettelijk geregeld, kunnen daarvoor een testament opstellen. De langstlevende zal op die goederen dan successierechten moeten betalen. Een spiegelschenking is een goedkoper en even flexibel alternatief.

(netto) – Een schenking is een veel gebruikte techniek om uw successie te plannen. Meestal wordt dan gedacht aan ouders die geld of een goed schenken aan hun kinderen. Nadeel van een schenking is echter dat die onmiddellijk en onherroepbaar is. Onmiddellijk houdt in dat de schenker meteen afstand moet doen van de goederen die hij schenkt. Onherroepbaar betekent dat hij er niet meer op kan terugkomen. Gegeven is gegeven. De schenker kan wel voorwaarden koppelen aan de schenking, maar daarmee zijn deze nadelen niet volledig opgelost.

Gehuwden mogen zich wel bedenken

Op de regel dat een schenking per definitie definitief is, bestaat één belangrijke uitzondering. Tenzij ze de schenking in hun huwelijkscontract zouden opnemen, zijn schenkingen tussen echtgenoten wel herroepbaar. De echtgenoot die de schenking wil herroepen hoeft daar zelfs geen uitleg voor te geven.

Dankzij die herroepbaarheid is de schenking voor echtgenoten wel een flexibele manier om hun successie te plannen. Door er een ontbindende voorwaarde aan te koppelen kan het zelfs een goedkopere manier dan een testament zijn om elkaar te bevoordelen. De goederen die ze elkaar nalaten in een testament vallen in de nalatenschap en de langstlevende zal daar successierechten moeten betalen. Via de techniek van de spiegelschenking met beding van conventionele terugkeer zijn er geen successierechten verschuldigd.

Hoe te werk gaan?

De man schenkt eigen goederen, bijvoorbeeld een beleggingsportefeuille van 200.000 euro, aan zijn vrouw. De vrouw schenkt op haar beurt eigen goederen aan haar man, bijvoorbeeld spaargeld met een waarde van 150.000 euro. Beiden koppelen vervolgens aan hun schenking een 'beding van conventionele terugkeer'. Door dat beding zullen de geschonken goederen terugkeren naar het vermogen van de schenker als de begiftigde als eerste zou overlijden. Het is dan alsof de schenking nooit gebeurd is.

Stel dat de man eerst zou overlijden. De vrouw bezit dan de beleggingsportefeuille van 200.000 euro die haar man haar geschonken heeft. De spaarpot van 150.000 euro die zij aan haar man geschonken had, keert terug naar haar vermogen dankzij het beding van conventionele terugkeer. De portefeuille noch de spaarpot belandt in de nalatenschap. Dan zijn er geen successierechten verschuldigd.

Vooral voor roerende goederen

De techniek van de spiegelschenking is fiscaal vooral interessant voor roerende goederen. De schenkingsrechten op roerende goederen zijn laag en vlak. Tussen echtgenoten bedragen ze 3 procent. Bovendien kunnen roerende goederen via een hand- of bankgift vrij van schenkingsrechten weggeschonken worden. Blijven de schenkers vervolgens nog 3 jaar in leven, dan zullen de goederen vrij van schenkings- en successierechten overdragen worden naar de langstlevende.

Een schenking van onroerende goederen, bijvoorbeeld het tweede verblijf, moet altijd geregistreerd worden, waardoor er sowieso schenkingsrechten verschuldigd zijn. Op onroerende goederen gelden progressieve schenkingsrechten.

Twee schenkingen, 1 keer betalen

Een spiegelschenking bestaat uit 2 aparte schenkingen. Maar dat betekent niet dat er twee keer schenkingsrechten betaald moeten worden. De fiscus aanvaardt dat alleen op de schenking met de grootste waarde schenkingsrechten betaald worden, op voorwaarde dat duidelijk is dat de twee schenkingen afhankelijk zijn van elkaar. En zelfs als de echtgenoten de schenking van roerende goederen niet registreren, dan kunnen ze op beide oren slapen. De fiscus aanvaardt schenkingen tussen echtgenoten als fiscale optimalisatietechniek.

Voor wie?

• Schenkingen tussen echtgenoten zijn niet mogelijk met gemeenschappelijke goederen. Echtgenoten kunnen alleen eigen goederen schenken. Het is dus vooral een handige techniek voor koppels gehuwd met scheiding van goederen of voor gehuwden die ook nog een uitgebreid eigen vermogen bezitten.
• Het is vooral handig voor gehuwde kinderloze koppels. Maar ook gehuwden die het nog te vroeg vinden om aan de kinderen te schenken kunnen ze gebruiken, al moeten ze wel rekening houden met het gewaarborgde erfdeel van de kinderen.

Ook voor kinderloze wettelijk samenwonende koppels is die techniek interessant. In tegenstelling tot feitelijk samenwonende koppels hoeven wettelijk samenwonenden geen rekening meer te houden met het gewaarborgde erfdeel van hun ouders. Wettelijk samenwonenden kunnen elkaar via een testament of schenking daardoor alles nalaten. Maar omdat een schenking tussen niet-gehuwden onherroepbaar is, is het voor hen een minder flexibel instrument dan voor gehuwden. Mogelijk opteren wettelijk samenwonenden beter voor een beding van aanwas voor hun roerende goederen.