Groepsverzekering in Frankrijk

Is de Frankrijk-route nog 100% veilig?

Tot voor kort kon u er zeker van zijn dat het kapitaal van een groepsverzekering dat in Frankrijk werd uitgekeerd. niet belast werd. Ondertussen worden er echter automatisch gegevens met ons land uitgewisseld. Heeft dat een invloed?

De voorbije jaren verhuisden duizenden Belgen naar Frankrijk om het kapitaal van hun groepsverzekering belastingvrij op te trekken. Ondertussen is er echter niet alleen de automatische uitwisseling van gegevens, maar durven de meeste Franse fiscale kantoren ook niet meer te garanderen dat uw kapitaal niet belast zal worden. Hoe komt dat? Heeft de Franse fiscus plots goede argumenten om het toch te belasten?

Minstens drie jaar in Frankrijk
Als u uw fiscale woonplaats of zogenaamde zetel van fortuin niet meer in België heeft, kan de Belgische fiscus u niet belasten. Dat betekent dat u in werkelijkheid niet in België mag wonen, maar u mag er ook het centrum van uw belangen (u regelt zowat alles vanuit België) niet hebben. U hebt er alle belang bij om echt in Frankrijk te gaan wonen en zoveel mogelijk banden met België door te knippen. Het is absoluut af te raden om uw (vroegere) gezinswoning in België te behouden als u ze niet verhuurt en alles er klaarstaat voor uw terugkeer. Het volstaat dat u definitief naar Frankrijk verhuist vóór uw groepsverzekering of IPT uitbetaald wordt. Neem wel best een marge van een paar maanden. Het aansluiten van nutsvoorzieningen (belangrijk als bewijs dat u er echt woont) kan in Frankrijk trouwens enige tijd duren. De verzekeraar zal uw groepsverzekering uitbetalen zonder een voorheffing van 16,66% in te houden als u een bewijs kunt voorleggen van inwonerschap dat door de Franse fiscus uitgegeven werd. Houd er rekening mee dat u zich wel kan laten uitschrijven in België, maar niet gewoon kan inschrijven in Frankrijk. In de praktijk wordt dat opgelost door bijvoorbeeld een verklaring van verblijf te vragen aan de burgemeester in Frankrijk of door met de facturen van nutsbedrijven te bewijzen dat u daar werkelijk woont. Als u naar Frankrijk verhuist, moet u daar ook minstens drie jaar blijven wonen. Uiteraard mag u af en toe eens naar België komen (bijvoorbeeld op vakantie, om familie te bezoeken, enzovoort). Houd er rekening mee dat de fiscus u gedurende drie belastbare tijdperken in de gaten zal houden om na te gaan of er zich geen nieuwe elementen voordoen (circulaire nr. ei. RH. 241/585.607).

Waarom wordt het kapitaal niet belast?
Volgens het dubbelbelastingverdrag tussen België en Frankrijk (artikel 18) is Frankrijk heffingsbevoegd en niet België. Maar de Franse fiscale wetgeving belast een kapitaal uit een groepsverzekering of IPT niet (uitdrukkelijk). Bovendien is er daarover in Frankrijk geen duidelijke richtlijn omdat men er het uitbetalen van een kapitaal als gevolg van een groepsverzekering of IPT niet kent. Daarom wordt algemeen aangenomen dat het optrekken van een kapitaal uit uw groepsverzekering of IPT belastingvrij is als u vooraf in Frankrijk gaat wonen. De voorbije jaren zijn heel wat Belgen naar Frankrijk verhuisd net voor ze het kapitaal van hun groepsverzekering kregen. Zij kregen achteraf een fiscale fiche van hun verzekeraar. Maar aangezien Frankrijk niet belast, was het normaal dat niemand dat bedrag invulde in zijn belastingaangifte in Frankrijk en de Franse fiscus ook niet op de hoogte was. Kortom, het kapitaal was niet belastbaar en tot voor kort kon de Franse fiscus het zelf niet weten.

Automatische gegevensuitwisseling
Ondertussen is er echter tussen België en Frankrijk een akkoord op het gebied van automatische gegevensuitwisseling. Die uitwisseling slaat onder andere op lonen van werknemers of bezoldigingen van bestuurders, maar ook op 'inkomsten betaald in de vorm van renten of kapitalen en bestaande uit pensioenen'. Kortom, de Franse fiscus wordt sinds enige tijd op de hoogte gebracht van de uitbetaling van het kapitaal. Onze praktijkervaring doet vermoeden dat de Franse fiscus daar eigenlijk niets mee doet. Behalve de automatische gegevensuitwisseling is er dus niets veranderd. Die uitwisseling is trouwens geen probleem, want het kapitaal van uw Belgische groepsverzekering wordt niet (uitdrukkelijk) belast, dus moet u het ook niet in uw Franse aangifte invullen. De meest logische kwalificatie lijkt immers dat het om een kapitaal gaat dat vrijgesteld is van inkomstenbelasting omdat het niet onder artikel 1 van de Franse Code Général des Impôts valt. Drie (zwakke) argumenten Vanwege die gegevensuitwisseling vragen steeds meer Belgen veiligheidshalve vooraf ook nog eens advies aan een Frans fiscaal kantoor, om na te gaan of de Franse fiscus het kapitaal eventueel zou kunnen belasten. In de praktijk blijkt dat geen enkele Franse fiscalist 100% zeker durft te stellen dat de Franse fiscus nooit moeilijk zal doen. Er is enerzijds geen enkel Frans wetsartikel dat het kapitaal van een groepsverzekering uitdrukkelijk belast, maar er is anderzijds ook geen enkel wetsartikel dat het uitdrukkelijk uitsluit. Wat niet uitdrukkelijk belast wordt, is in principe niet belastbaar. De Franse fiscus heeft volgens bepaalde fiscale kantoren in Frankrijk eventueel drie mogelijke, maar zwakke argumenten om het kapitaal toch te belasten als hij dat echt zou willen.
De Franse fiscus zou kunnen proberen om het kapitaal te belasten als belastbaar inkomen. Dat lijkt ons een heel zwak argument, want een eenmalige kapitaalstorting vormt geen belastbaar inkomen in de zin van artikeIl van de Code Général des Impôts. Eventueel zou de Franse fiscus ook kunnen proberen om een stukje (40% als u 60 of 65 jaar bent) van het kapitaal fiscaal te herkwalificeren als 'een inkomen uit een kapitalisatieof verzekeringscontract'. Maar ook dat is een zwak argument, want er is bij een groepsverzekering of IPT ook een prestatie bij overlijden (uitkering overlijdenskapitaal) . Een derde argument dat de Franse fiscus zou kunnen aanhalen, is dat het om een 'pensioeninkomen' gaat. De fiscus zou dan moeten aantonen dat het om een pensioen gaat dat zijn oorsprong in een vroegere beroepsactiviteit vindt. Dat lijkt ons wel heel kort door de bocht, want we kunnen het hier toch moeilijk hebben over een 'pensioen' dat zuiver het gevolg is van de beroepsactiviteit. Bij een werknemer en zeker bij een zaakvoerder of bedrijfsleider lijkt dat een heel zwak argument. Dat geldt trouwens ook als de Franse fiscus uw kapitaal zou willen onderwerpen aan de CGS (Contribution Sociale Généralisée) .
De Franse fiscus heeft met andere woorden alleen een paar zwakke argumenten om dit kapitaal te belasten. Het blijft voorlopig trouwens nog een open vraag of de Franse fiscus zich daarmee wel bezig wil houden en zich met zulke zwakke fiscale argumenten onpopulair wil maken bij Belgen die naar Frankrijk verhuizen. De kans lijkt ons klein dat de Franse fiscus zou proberen u te belasten, maar niemand kan daarover absolute zekerheid geven. Sluit daarom best vooraf ook al een rechtsbijstandverzekering af die fiscale betwistingen in Frankrijk niet uitsluit.