Heeft uw ex recht op uw groepsverzekering?

Wie uit de echt scheidt, moet voortaan de helft van zijn groepsverzekering afstaan aan zijn ex. Dat heeft het Grondwettelijk Hof beslist. Ook voor wie al jaren geleden een punt zette achter zijn huwelijk kan die uitspraak gevolgen hebben.

Op 27 juli velde het Grondwettelijk Hof een arrest dat belangrijke gevolgen kan hebben voor iedereen die een aanvullend pensioen geniet. Dat is het geval voor 65 procent van de werknemers met een groepsverzekering bij hun werkgever. Maar het is eveneens van belang voor zelfstandigen die een IPT-verzekering of een Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ) hebben afgesloten.

Als u gehuwd bent zonder huwelijkscontract, wat het geval is voor de meeste gehuwde Belgen, dan behoort zo’n groepsverzekering of althans het kapitaal of de rekenkundige afkoopwaarde tot het gemeenschappelijke huwelijksvermogen, oordeelde het Hof deze zomer.

Geen verrassing!

Advocate Ann Maelfait van kantoor Cazimir geeft uitleg: “Eerder was het Grondwettelijk Hof al tot dezelfde beslissing gekomen voor wat betreft de 'gemengde' individuele levensverzekeringen. Dit zijn de levensverzekeringen die als spaarverrichtingen te beschouwen zijn. Het arrest was dan ook niet verrassend, gezien ook rechtbanken en hoven van beroep reeds eerder inzake groepsverzekeringen in die zin hadden beslist.”

Misschien niet verrassend, het arrest heeft wel verregaande gevolgen. Welke die zijn, hangt af van wanneer u scheidt.

1. U bent al op pensioen wanneer u uit de echt scheidt

“Indien het kapitaal van de verzekering al is uitgekeerd op het ogenblik van de echtscheiding, dan zal het kapitaal gemeenschappelijk zijn voor zover de premies werden betaald met de huwgemeenschap. Dat is doorgaans het geval geweest", legt Maelfait uit. 

2. U bent nog niet op pensioen wanneer u uit de echt scheidt

Als de verzekering nog loopt op het ogenblik van de echtscheiding, moet er een onderscheid gemaakt worden tussen het afkooprecht en de afkoopwaarde.

Het afkooprecht zal dan eigen zijn aan de echtgenoot die de verzekering in zijn voordeel is aangegaan.
De rekenkundige afkoopwaarde daarentegen zal een gemeenschappelijk goed zijn dat dient te worden verdeeld. Hierdoor zal de echtgenoot in wiens voordeel de verzekering is aangegaan, in principe een vergoeding verschuldigd zijn aan zijn ex. Die vergoeding is gelijk aan de helft van de afkoopwaarde op het ogenblik van de echtscheiding. Bij een scheiding met onderlinge toestemming (EOT-procedure) kunt u hiervan afwijken.

Wat met een echtscheiding uit het verleden?

Maar wat als u al enkele jaren geleden gescheiden bent? Zal uw ex dan recht hebben op het kapitaal dat uw groepsverzekering uitkeert wanneer u met pensioen gaat?

Een lezer stelde ons hierover de volgende vraag:

“Ik ben al 10 jaar gescheiden en de boedelverdeling is dus allang achter de rug. Ik ga binnen 2 jaar op pensioen en krijg dan ook het kapitaal van mijn pensioenverzekering uitgekeerd. Begrijp ik het goed dat ik de helft van het uitgekeerde bedrag moet afstaan aan mijn ex, die ondertussen al opnieuw gehuwd is?”

Ann Maelfait antwoordt: “Uit uw vraag kan ik niet afleiden of de partijen voor de boedelnotaris een standpunt hebben ingenomen over de afkoopwaarde van de pensioenverzekering.

Indien de groepsverzekering en bijgevolg de afkoopwaarde niet in de vereffening-verdeling werden betrokken, dan zou men kunnen argumenteren dat die nog steeds in onverdeeldheid is tussen de ex-echtgenoten. In dat geval zijn juridische acties van de ex-echtgenote niet uit te sluiten.

Als de groepsverzekering (en de afkoopwaarde) wel in de vereffening-verdeling aan bod kwam, dan kan men daar in principe niet meer op terugkomen. Daarop bestaat echter een uitzondering. Indien men kan aantonen dat men benadeeld is voor meer dan een vierde, kan men de verdeling opnieuw op de helling plaatsen. Die vordering tot vernietiging van de verdeling verjaart evenwel na 10 jaar.”

Tip voor uw huwelijkscontract!

"Voorzie duidelijkheid in uw huwelijkscontract over deze problematiek”, adviseert Ann Maelfait. “U kunt een clausule opnemen waarbij bepaald wordt wie aanspraak heeft op de groepsverzekeringen. Zal het een eigen goed zijn dat aanleiding geeft tot vergoeding of niet?"